Optymalny dobór wiertła do gwintu bywa niemałym problemem, a ewentualne błędy we właściwym ustaleniu rozmiaru mogą skutkować nieprawidłowością otworów. Warto bowiem pamiętać, że wyłącznie idealne dopasowanie obu elementów zapewni oczekiwany efekt.

Tolerancja otworu pod gwint oczywiście istnieje, ale – nie miejmy cienia wątpliwości – nie akceptuje rozwiązań pośrednich. Odpowiednie dobranie wiertła jest niezbędne do tego, by właściwie zachować średnicę otworu i nie doprowadzić do sytuacji, w której pojawi się niestabilność lub luzy. W jaki sposób zadbać o prawidłowe relacje między tymi elementami?

Kluczowe jest tu zrozumienie, czym właściwie jest gwint w kontekście procesu nawiercania otworu. To nacięcie, które wykonywane jest w otworze obrabianego materiału lub na jego powierzchni. W efekcie, wykorzystując parę gwintów można stworzyć trwałe połączenie między elementem stałym, a drugim – np. podatnym na poruszanie. Niezależnie od rodzaju gwintu – metrycznego, okrągłego czy prostokątnego – dbałość i właściwe dobranie wiertła jest kluczowe dla późniejszego prawidłowego działania konstrukcji.

Jak dobrać wiertło do gwintu?

Należy pamiętać o podstawowej zasadzie: średnica wiertła musi być mniejsza niż ta, która dotyczy samego gwintu. Nie może być między nimi równości – doprowadzi to do nienaturalnego wcisku drugiego z elementów. Jak w takim razie obliczyć odpowiednią różnicę pomiędzy wiertłem a wymiarem gwintu?

Niezbędna jest do tego tzw. tabela gwintów. To zestawienie, które wskazuje, który rozmiar wiertła będzie właściwy dla generowania gwintu o konkretnej specyfice. Tabela gwintów w precyzyjny i wyraźny sposób wskazuje, jak dobrać wiertło, ale nie jest jedynym rozwiązaniem pozwalającym na precyzyjne ustalenie wymiarów obu elementów.

Można bowiem skorzystać – choć wymaga to prostych obliczeń – korzystać ze sprawdzonego wzoru na dobór wiertła. Średnicę otworu tworzy różnica powstała pomiędzy rozmiarem gwintu a jego skokiem.

Niemniej jednak najwygodniejszą opcją pozostaje tabela. Zestawienie uwzględniające np. specyfikę gwintów – metrycznych, drobnozwojnych czy rurowo-walcowych daje pełny przegląd dopasowań niezależnie od tego, czy rozmiar gwintu to M1,7 czy też G-¾”. Tabela uwzględni również inny ważny element, jakim jest tolerancja otworu pod gwint.

Gwint metryczny MGwint metryczny drobnozwojny MFGwint rurowo-walcowy G
Rozmiar gwintuŚrednica wiertła [mm]Rozmiar gwintuŚrednica wiertła [mm]Rozmiar gwintuŚrednica wiertła [mm]
M 10,75M 4 x 0,53,5G-1/16″6,7
M 1,10,85M 4,5×0,54G-1/8″8,8
M 1,20,95M 5×0,54,5G-1/4″11,8
M 1,41,1M 5,5×0,55G-3/8″15,25
M 1,61,25M 6×0,755,2G-1/2″19
M 1,71,3M 7x 0,756,2G-5/8″21
M 1,81,45M 8×0,757,2G-3/4″24,5
M 21,6M 8×17G-7/8″28,25
M 2.21,75M 9×0758,2G-1″30,75
M 2,31,9M 9×18G-1.1/8″35,5
M 2,52,05M 10×0,759,2G-1.1/4″39,5
M 2,62,1M 10×19G-1.3/8″42
M 32,5M 10×1,258,8G-1.1/2″45
M 3,52,9M 11 x 0,7510,2G-1.3/4″51
M 43,3M 11×110G-2″57
M 4,53,8M 12×111

M 54,2M 12×1,2510,8

M 65M 12×1,510,5

M 76M 14×113

M 86,8M 14×1,2512,8

M 97,8M 14×1,512,5

M 108,5M 15×114

M 119,5M 15×1,513,5

M 1210,2M 16×115

M 1412M 16×1,25


M 1614M 16×1,514,5

M 1815,5M 17×116

M2017,5M 17×1,515,5

M2219,5M 18×117

M2421M 18×1,516,5

M2724M 18×216

M3026,5M 20×119

M3329,5M 20×1,518,5

M3632M 20×218

M3935M 22×121

M4237,5M 22×1,520,5

M4540,5M 22×220

M4843M 24×123

M5247M 24×1,522,5

M5650,5M 24×222

M6054,5M 25×124

M6458M 25×1,523,5

M6862M 25×223



M 26×1,524,5


Dlaczego dopasowanie wiertła pod gwint jest tak istotne?

Kluczowa jest tu skuteczność samych gwintów. Ich efektywne działanie uzależnione jest od właściwego dopasowania – zachowania stosownej średnicy otworu z uwzględnieniem wykonanych nacięć. Jest to kluczowy parametr, który musi brany być pod uwagę podczas wykonywania otworu dla gwintownika.

Gwint, jako śrubowe nacięcie tworzone w otworze obrabianego materiału musi charakteryzować się właściwym dopasowaniem do otworu niezależnie od swojej specyfiki. Ta zasada obowiązuje zarówno warianty zewnętrzne jak i wewnętrzne; będzie więc kluczowa w przypadku gwintów drobno- i grubozwojowych, a także metrycznych, prostokątnych czy walcowych i okrągłych.

Planując pracę trzeba pamiętać nie tylko o specyfice rozmiarów – przytoczonych w tabeli – ale również umiejętności operatora. Jak pokazują analizy realizowane przez producentów sprzętu, rozbicie otworu pod gwint podczas ręcznego nawiercania może być nawet do 0,5 mm większe od standardowych i przyjętych wymiarów na skutek warunków pracy oraz umiejętności samego operatora. Stąd tym ważniejsze jest optymalne dopasowanie obu elementów w granicach błędu.

Autor: Robert Rybarski


Potrzebujesz profesjonalnych usług? Realizujemy m.in.: wiercenie i gwintowanie!